گزارش تحقیقی

تارنمای داوطلب: واسلاو هاول(۱) در سخنرانی «کالبدشناسی نفرت» در سال ۱۹۹۰، هنگام تأمل درباره کسانی که از او «نفرت» داشته‌اند، به نکته‌ای اشاره می‌کند که برای فهم این پدیده اهمیت دارد. مضمون سخن او این است که نفرت‌ورزان، در تجربه او، لزوماً آدم‌هایی تهی، منفعل یا بی‌تفاوت نبوده‌اند؛ آن‌ها خواسته‌ها …

تارنمای داوطلب: اینکه جنبش‌های صنفی و مدنی در مقاطعی بتوانند جمعیت‌های بزرگی را به میدان بیاورند و مطالبات مشترکی را به مسئله عمومی تبدیل کنند، لزوماً به معنای برخورداری از ظرفیت سازمان‌یابی پایدار نیست. پژوهش‌ها نشان می‌دهد که دشواری اصلی زمانی آشکار می‌شود که موج اولیه فروکش می‌کند و اختلاف‌نظرها …

تارنمای داوطلب: در میان جنبش‌ها و جریان‌های اجتماعی ایران در سال‌های اخیر، شاید کمتر جریانی به اندازه جنبش صنفی معلمان و تحرکات اعتراضی گسترده آن در معرض توجه عمومی و خبرسازی رسانه‌ای قرار گرفته باشد. از اینرو نمی‌توان انکار کرد که این جریان، به‌ویژه در دوره‌هایی که توانست اعتراضات گسترده …

تارنمای داوطلب: « با گذشت بیش از نیم قرن از انتشار داستان «اولدوز و کلاغ‌ها» اثر داستان‌نویس نام‌آشنای ایرانی «صمد بهرنگی»، هنوز حکایت «دانش‌آموز فقیر» و «بچه‌هایی که همراه نوکر به مدرسه رفت وآمد می‌کنند [و] بچه‌هایی که با ماشین سواری گران‌قیمت به مدرسه می‌آیند» در نظام آموزشی ایران تکرار …

تارنمای داوطلب: در ماه‌های اخیر، اعتراضات جوانان جویای کار در ایران از تجمع‌های پراکنده و کوتاه‌مدت به اعتراضاتی طولانی‌تر و تکرارشونده تبدیل شده است؛ اعتراضاتی که در بسیاری از موارد مستقیماً در برابر درهای کارخانه‌ها، پالایشگاه‌ها، پتروشیمی‌ها و مجتمع‌های بزرگ صنعتی شکل می‌گیرند. نمونه اخیر، اعتراض جوانان روستاهای موران و …

تارنمای داوطلب: در میان گزارش‌های متعدد منتشر شده در رسانه‌های رسمی و غیررسمی از کنش‌های کارگری، خبر اعتراض عمدتا با یک جمله آغاز می‌شود و با همان جمله به پایان می‌رسد. «کارگران فلان کارخانه تجمع کردند»، «پرستاران فلان بیمارستان دست از کار کشیدند» یا «کارگران در اعتراض به پرداخت نشدن …

تارنمای داوطلب – پس از امضای تفاهم‌نامه بین تهران و واشنگتن، جنگ در ایران به جغرافیای جنوب آن محدود شد. بین ۱۷ تیر تا ۲۱ شهریور ، شهرهای جنوب ــ از شرق تا غرب ــ بارها هدف حمله قرار گرفتند. هرمزگان، خوزستان و سیستان‌وبلوچستان، همراه با دیگر نقاط ساحلی جنوب، …

تارنمای داوطلب: گستردگی و پراکندگی اعتراضات کارگری در ماه‌های اخیر، تصویری متفاوت از شدت بحران معیشتی و اقتصادی در ایران نشان می‌دهد. بررسی‌ گزارش‌های ماهانه «داوطلب» نشان می‌دهد که گرچه شمار اعتراضات کارگری در سه ماه تابستان ۱۴۰۵ نسبت به فصل بهار افزایش یافته، اما همچنان در مقایسه با تابستان …

تارنمای داوطلب: سال تحصیلی جدید در حالی تا دو هفته آینده آغاز می‌شود که آموزش عمومی ایران در کنار بحران‌های مختلف به ویژه از دو سو تحت فشار قرار گرفته است. از یک طرف، تعطیلی‌های مکرر مدارس در سال‌های اخیر که با هر بحران تازه‌ای تکرار شده و از سوی …

تارنمای داوطلب: «هویت جمعی، از پیش ساخته نمی‌شود؛ فرایندی است که در جریان کنش جمعی، از طریق تعریف مشترک اینکه “چه کسی هستیم”، “با چه مسئله‌ای روبه‌رو هستیم” و “چه باید بکنیم”، شکل می‌گیرد.» این جمله را شاید بتوان خلاصه ایده آلبرتو ملوچی(۱) جامعه‌شناس ایتالیایی دانست که بخش مهمی از …

تارنمای داوطلب: « در سال‌های گذشته و در یک سیر سینوسی ما با این شیوه برخورد مواجه بودیم اما از دی ماه به بعد این رویه با شدت بیشتری دنبال شد. آمار دقیقی نداریم اما طبق شواهدی که هست تقریبا بیشتر افرادی که به هیات تخلفات اداری احضار شدند با …

تارنمای داوطلب: سال ۱۴۰۴ برای اقتصاد ایران سالی بود که با دو جنگ تحمیل‌شده و پرهزینه، یکی ۱۲روزه و دیگری ۴۰روزه همراه شد؛ جنگ‌هایی که به فاصله‌ای کوتاه، بخش‌های مختلف اقتصاد ایران را در معرض شوک‌های کم‌سابقه قرار دادند. گزارش‌های منتشرشده حاکی از آن است که در جریان این حملات، …

تارنمای داوطلب – بحث اعتصاب بار دیگر در میان بخشی از کارگران و کاربران شبکه‌های اجتماعی مطرح شده است،  اما این بار مسئله فقط واکنشی به تأخیر در پرداخت حقوق یا وخیم‌تر شدن شرایط معیشتی نیست. آنچه اهمیت این بحث را افزایش می‌دهد، هم‌زمانی فشارهای انباشته‌شده در محیط‌های کار با …

تارنمای داوطلب: به باور بسیاری از کارشناسان، اقتصاد مسکن صرفاً منحصر به خرید و فروش آپارتمان نیست و ساخت هر واحد مسکونی به معنای به حرکت درآمدن چرخ ده‌ها فعالیت اقتصادی است؛ از کارخانه تولید سیمان و فولاد گرفته تا کارگاه‌های در و پنجره، کابینت، حمل‌ونقل، خدمات مهندسی، برق، لوله‌کشی …

تارنمای داوطلب: جنگ تمام شده است، اما اقتصاد هنوز از سایه آن خارج نشده است. پس از نزدیک به ۴۰ روز تقابل مستقیم آمریکا و اسرائیل علیه ایران، ماه‌هاست تلاش میانجیگران برای بازگرداندن دو طرف به مسیر مذاکره، بیش از آنکه به یک توافق پایدار منجر شود، به تعویق رویارویی …

تارنمای داوطلب: بر اساس گزارش رسانه‌های داخلی «نیم میلیون نفر به جمعیت بیکار کشور از ابتدای سال و در پی وقوع جنگ اضافه شده است»، اما آیا این آمارها تمام واقعیت بازار کار آسیب‌دیده ایران را نشان می‌دهند؟ اگر کارخانه‌ای تعطیل شود، معمولاً چند روز بعد خبرش منتشر می‌شود؛ تعداد …

تارنمای داوطلب: سال‌هاست نیروهای شرکتی در دستگاه‌های دولتی، صنایع بزرگ و بخش خدماتی کشور یک مطالبه مشخص را تکرار می‌کنند و آن حذف شرکت‌های واسطه تأمین نیرو و ایجاد رابطه مستقیم استخدامی با محل کار است. این مطالبه در سال‌های اخیر به یکی از محورهای اصلی اعتراضات صنفی از کارگران …

تارنمای داوطلب: «چطور با وجود این همه گرونی بازم مردم میرن مسافرت؟!»، «چه جوری هنوز فروشگاه‌ها انقدر شلوغه وقتی بعضی کالاها ظرف چند ماه تا ۳۰۰ درصد به قیمتشون اضافه شده؟» و دهها سوال مشابه. در سال‌های اخیر، یکی از پرسش‌های مهم درباره جامعه ایران این بوده که چگونه یک …

تارنمای داوطلب: گزارش اخیر دفتر اقتصاد کلان سازمان برنامه و بودجه با عنوان «فرصت‌های احیای اقتصاد ایران پس از بحران» در شرایطی منتشر شده که اقتصاد کشور با مجموعه‌ای از بحران‌های هم‌زمان از تورم مزمن و کاهش قدرت خرید خانوارها گرفته تا افت سرمایه‌گذاری، کاهش رشد اقتصادی، بحران اشتغال و …

تارنمای داوطلب: تیرماه در حالی هفته پایانی خود را سپری می‌کند که آتش‌بس موقت میان ایران و آمریکا همچنان شکننده است و تعمیق تنش‌های سیاسی میان طرف‌های درگیر در جنگ چند ماهی است که تاثیر سوء خود را بر شاخص‌های اقتصادی تشدید کرده است. گرچه در حال حاضر اطلاعات جدیدی …

تارنمای داوطلب: در بسیاری از فعالیت‌های صنفی و کارگری، یک تصور رایج درباره سازماندهی وجود دارد. اینکه سازماندهی یعنی بتوانیم افراد بیشتری را متقاعد کنیم که به یک مطالبه، یک اعتراض یا یک کارزار بپیوندند. در این نگاه، فعال صنفی موفق کسی است که بهتر سخن می‌گوید، استدلال قوی‌تری دارد …

تارنمای داوطلب: یکی از مهم‌ترین پرسش‌هایی که در تجربه کارزارهای صنفی، کارگری و مدنی مطرح می‌شود این است که چگونه می‌توان یک «مطالبه» را به یک «روایت» تبدیل کرد؛ روایتی که نه‌تنها مسئله را توضیح دهد، بلکه بتواند مخاطب گسترده‌تری را درگیر کند و زمینه همبستگی اجتماعی ایجاد کند. تفاوت …

تارنمای داوطلب: اگر از منظر مارشال گانز به مسئله «روایتگری» نگاه کنیم، روایت صرفاً یک ابزار ارتباطی یا شیوه‌ای برای توضیح دادن مطالبات نیست؛ بلکه سازوکاری برای تولید قدرت اجتماعی است. این ایده در نگاه نخست ممکن است انتزاعی به نظر برسد، اما در عمل به یکی از بنیادی‌ترین پرسش‌های …

تارنمای داوطلب: تنها در فاصله چند روز از آغاز تیرماه ۱۴۰۵، چندین کارزار صنفی و معیشتی با دامنه امضای قابل توجه در فضای عمومی ایران شکل گرفته است. پویش‌هایی که هر یک از زاویه‌ای متفاوت به فشارهای اقتصادی، بی‌ثباتی شغلی و فرسایش معیشت مزدبگیران اشاره دارند. این هم‌زمانی تصادفی نیست. …

تارنمای داوطلب: در سالهای اخیر و در شرایطی که امکان تشکل‌یابی مستقل، فعالیت صنفی سازمان‌یافته و کنش خیابانی با محدودیت‌های جدی مواجه است، کارزارهای امضاجمعی به یکی از معدود مجاری باقی‌مانده برای بیان مطالبات جمعی تبدیل شده‌اند. به عبارتی، در فضای خفقان صنفی و تشکیلاتی، که در آن نهادهای رسمی …

تارنمای داوطلب – جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، پس از ماه‌ها حمله، ویرانی و کشتار، وارد مرحله‌ای از آتش‌بس شکننده و ناپایدار شده است؛ آتش‌بسی که هنوز نمی‌توان آن را پایان جنگ دانست و هر لحظه ممکن است زیر فشار تنش‌های حل‌نشده، حمله‌های تازه و شکست مذاکرات فرو …

تارنمای داوطلب: در سال‌های اخیر، «سازماندهی» به یکی از کلیدی‌ترین مفاهیم در ادبیات جنبش‌های اجتماعی، فعالیت‌های صنفی و کنشگری مدنی تبدیل شده است. بسیاری از پژوهشگران و فعالان اجتماعی بر این باورند که بدون سازماندهی، نارضایتی‌های اجتماعی هرچند گسترده باشند، در نهایت به موج‌هایی گذرا تبدیل خواهند شد که پس …

تارنمای داوطلب: «بالاخره بعد از دو ماه بیکاری، از دو هفته پیش من هم جزیی از میلیون‌ها راننده اسنپ شدم…چاره چیه! نه سرمایه‌ای دارم که کاری راه بندازم، نه دیگه میشه به امیدِ برگشت به کارخونه نشست… بیمه بیکاری هم که جواب نمیده. حالا میریم جلو تا ببینیم سرانجاممون چی …

تارنمای داوطلب – با آغاز حمله‌های ایالات متحده آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، مسیر زمینی نوردوز ــ آگاراک در مرز ایران و ارمنستان، به یکی از گذرگاه‌های خروج از کشور بدل شد. بخشی از مسافران، اتباع خارجی یا شهروندان دوتابعیتی بودند که ارمنستان را به‌عنوان مسیر …

تارنمای داوطلب: همزمان با گسترش اعتراضات اجتماعی، صنفی و کارگری در سال‌های اخیر، بحث درباره چگونگی ایجاد تغییر اجتماعی نیز دوباره به یکی از موضوعات مهم در میان فعالان مدنی، کارگری و پژوهشگران جنبش‌های اجتماعی تبدیل شده است. بسیاری از جنبش‌ها توانسته‌اند در مدت کوتاهی هزاران نفر را به خیابان‌ها …

تارنمای داوطلب: اقتصاد ایران که پیش از جنگ تحمیلی اخیر نیز با مجموعه‌ای از بحران‌های مزمن از رکود تولید و کاهش قدرت خرید تا بی‌ثباتی بازارها و افت سرمایه‌گذاری مواجه بود، پس از جنگ روزگار سخت‌تری را تجربه می‌کند. شوک‌های مستقیم و غیرمستقیم ناشی از جنگ منجر به اختلال در …

تارنمای داوطلب: تاریخ پویایی فعالیت تشکیلاتی و سازماندهی شده در ایران، آینه‌ای تمام‌نما از نسبت مستقیم میان «امنیت روانی» و «حیات تشکل‌های صنفی» است. اگر به حافظه‌ی جمعی نیم‌قرن اخیر بنگریم، در می‌یابیم که هرگاه سایه‌ی سنگین بحران‌های مختلف اجتماعی و سیاسی بر سر جامعه گسترده شده، فعالیت‌های نظام‌مند صنفی …

تارنمای داوطلب – در روزهای جنگ، وقتی خیابان‌ها هنوز بوی دود، خاک، شیشه‌ی شکسته و بتن سوخته می‌دادند، نخستین گروه‌هایی که پس از آتش‌نشانان، نیروهای امدادی و اورژانس در صحنه‌های تخریب دیده می‌شدند، کارگران شهرداری بودند: پاکبانان، کارگران خدمات شهری، رانندگان ماشین‌آلات، باغبانان فضای سبز، نیروهای پسماند، کارگران مناطق شهری …

تارنمای داوطلب: پس از جنگ، فشارها روی کارگران شدت یافته است. یک کارگر شهرک صنعتی سهند تبریز در گفتگو با خبرگزاری کار ایران(ایلنا) ترس از اخراج در ماههای اخیر را این‌گونه توصیف می‌کند: «ببینید، ما پیش از جنگ هم امکانات رفاهی چندانی نداشتیم که حالا بخواهند از ما بگیرند. مسئله …

تارنمای داوطلب: رکورد تورمی سالیان اخیر در فروردین ماه سال ۱۴۰۵ ثبت شد. بر اساس تازه‌ترین گزارش مرکز آمار ایران، تورم نقطه به نقطه و سالانه به به ۷۳.۵ درصد رسیده و سقف تاریخی خود از سال ۱۳۹۱ را شکسته است. در همین حال، تورم خوراکی‌ها و غیرخوراکی و خدمات نیز به بالاترین میزان در ۱۵ ساله گذشته رسیده‌ …

تارنمای داوطلب – یکی از کانونی‌ترین بحران‌های جاری برای کارگران در ایران موج گسترده‌ی بیکاری و تعدیل نیرو است که با آغاز جنگ در ۹ اسفند سال گذشته، شدتی کم‌سابقه به خود گرفته است. این موج بیکاری و تعدیل نیروی البته ناگهان سر بر نیاورد. جنگ ضربه‌ی نهایی را وارد …

تارنمای داوطلب – در هفته‌های اخیر، هم‌زمان با حمله‌های نظامی ایالات متحده و اسرائیل و گسترش تخریب در شهرهای مختلف ایران، صحنه‌ای تکرارشونده و آشنا در خیابان‌ها شکل گرفت: کارگران شهرداری که بلافاصله پس از هر حمله، در میان آوار، شیشه‌های شکسته و بقایای ساختمان‌های ویران‌شده، مشغول پاکسازی و بازگشایی …

تارنمای داوطلب – پس از چهل روز از آغاز حمله‌های غیرقانونی اسرائیل و ایالات متحده علیه ایران، آتش‌بس شکننده‌ای بین طرفین برقرار، و مذاکره‌ها بر سر توقف جنگ در اسلام‌آباد پاکستان آغاز شده است. حمله‌های دو کشور آغازگر جنگ تا کنون، بنا به آمار جمعیت هلال احمر ایران، بیش از …

تارنمای داوطلب – بیش از یک ماه از آغاز حمله‌های غیرقانونی اسرائیل و ایالات متحده علیه ایران می‌گذرد. حمله‌های دو کشور آغازگر جنگ تا کنون، بنا به آمار جمعیت هلال احمر ایران، بیش از ۱۱۵ هزار واحد غیرنظامی ــ مسکونی و تجاری و درمانی و آموزشی ــ را هدف قرار …

تارنمای داوطلب – یک ماه از آغاز حمله‌های غیرقانونی ایالات متحده و اسرائیل به ایران می‌گذرد. در این مدت نزدیک به دو هزار غیرنظامی در ایران جان باخته‌اند و بیش از ۸۲ هزار واحد مسکونی و تجاری هدف حمله قرار گرفته‌اند. شهرک‌های صنعتی و کارخانه‌های بزرگ و مهم ایران از …

تارنمای داوطلب – از زمان آغاز حمله‌های غیرقانونی ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران در ۹ اسفند تا کنون، بیش از یکهزار و ۴۰۰ تن جان‌شان را از دست داده‌اند و ۱۸ هزار و ۵۵۱ تن مجروح شده‌اند. به گزارش جمعیت هلال احمر ایران، ۴۲ هزار و ۹۱۴ واحد غیرنظامی‌ …

ایالات متحده و اسرائیل در عملیاتی مشترک ۹ اسفند جنگی غیرقانونی علیه ایران را با حمله به مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی آغاز کردند. دامنه‌ی حمله‌ها در ایران اکنون به زیرساخت‌ها، کارخانه‌ها، کارگاه‌های صنعتی،‌ واحدهای تجاری و واحدهای مسکونی کشیده و تاکنون جان ده‌ها کارگر را گرفته است. اما این خشونت …

جنگ اکنون وارد زندگی روزمره‌ی میلیون‌ها مزدبگیر شده است: هم‌زمان تولید را متزلزل می‌کند، زنجیره‌ی تأمین را پاره‌پاره می‌کند، شبکه‌های ارتباطی را از کار می‌اندازد، و حکومت را به امنیتی‌ترکردن هر چه بیشتر فضا هل می‌دهد. اما در کنار همه‌ی این‌ها، خطری بی‌واسطه‌تر و فوری‌تر کارگران ایرانی را تهدید می‌کند: …

تارنمای داوطلب: اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در شرایطی رخ داد که جامعه ایران هنوز از زخم‌های اعتراضات پیشین و سرکوب‌های گسترده سال‌های اخیر التیام نیافته بود. در این میان، تشکل‌های صنفی معلمان بار دیگر در صف نخست واکنش‌های مدنی قرار گرفتند؛ گروهی که طی یک دهه گذشته، به‌ویژه از اواخر دهه …

تارنمای داوطلب: دی‌ماه ۱۴۰۴ تنها صحنه اعتراض‌های گسترده ضدحکومتی و کشتار معترضان نبود؛ همزمان با سرکوب خیابانی، حکومت با قطع کامل اینترنت و مسدودسازی شبکه‌های اجتماعی، کشور را وارد خاموشی دیجیتال کم‌سابقه‌ای کرد. برای بیش از دو هفته، ارتباط مردم داخل ایران با جهان بیرون عملاً قطع شد؛ نه تصویری …

تارنمای داوطلب: پس از انقلاب ۱۳۵۷، شوراهای کارگری در کارخانه‌های ایران به‌عنوان تلاشی خودجوش برای کنترل تولید و دفاع از حقوق کارگران شکل گرفتند؛ تجربه‌ای متکثر و ناپایدار که گزارش «کریس گودی» با روایت میدانی، ابعاد آن و نسبتش با قدرت سیاسی نوپا را بازخوانی می‌کند. گزارش پیش رو، روایتی …

تارنمای داوطلب: در سال‌های اخیر، هر بار که خیزش یا جنبشی تازه در ایران پدیدار می‌شود، هم‌زمان یک پرسش تکرارشونده نیز سر برآورده است؛ چرا این اعتراض‌ها به نهاد پایدار، رهبری مشخص یا سازمان‌های ماندگار منتهی نمی‌شوند. این پرسش، در نگاه نخست، منطقی و حتی ضروری به نظر می‌رسد؛ اما …

تارنمای داوطلب: در شب‌های پرالتهاب دی‌ماه ۱۴۰۴، وقتی خیابان‌ها از خشم، سوگ و بی‌پناهی پر شد، یک واقعیت کمتر دیده‌شده اما بنیادین خود را آشکار کرد: غیبت جنبش‌های صنفی و کارگری با هویت مستقل در متن خیزش سراسری. بخشی از مردم با دیدن اجتماعات و راهپیمایی‌های آن روزها از یکدیگر …

تارنمای داوطلب: دی‌ماه ۱۴۰۴ شاهد یکی از گسترده‌ترین خیزش‌های اجتماعی در تاریخ معاصر ایران بود. این اعتراضات در واکنش به افزایش افسارگسیخته نرخ ارز، شوک‌های پی درپی اقتصادی و تورم نزدیک به ۵۰ درصدی آغاز شد و گرچه ابتدا بازاریان، کسبه و دانشجویان با تجمعات و اعتصاب‌ها به میدان آمدند …

تارنمای داوطلب: همزمان با آغاز دور تازه اعتراضات ضدحکومتی در برخی نقاط کشور که در پی وخامت اوضاع اقتصادی، کم‌ارزش شدن پول ملی در پی گرانی افسارگسیخته ارز و به تبع این‌ها فشار کم‌سابقه معیشتی رخ داده است، برخی گروههای صنفی و کارگری حمایت خود را از معترضان اعلام کرده‌اند. …